Door Kazemattenmuseum
Op zaterdag 30 mei 2026 openen de bunkers langs de Nederlandse kust één dag gezamenlijk hun deuren voor het publiek tijdens Bunkerdag. Van Zeeland tot en met de Waddeneilanden zijn tussen 10:00 en 17:00 meer dan honderd bunkers te bezoeken. Deze vaak verborgen bouwwerken, soms nauwelijks zichtbaar in het landschap, vormen stille getuigen van een beladen en veelzijdige geschiedenis. Tijdens Bunkerdag komen de verhalen achter deze plekken tot leven. Ook het Kazemattenmuseum Kornwerderzand doet weer mee.
Verborgen verhalen en het thema Koude Oorlog
De elfde editie van Bunkerdag staat in het teken van de verborgen verhalen achter de bunkers. Verhalen die laten zien dat bunkers meer zijn dan betonnen restanten uit het verleden. In 2026 is het bovendien 35 jaar geleden dat de Koude Oorlog eindigde. Een periode waarin dreiging, spionage en angst heersten. Diversen Atlantikwall-bunkers kregen in deze periode een nieuwe rol. Tijdens Bunkerdag wordt niet alleen stilgestaan bij de oorsprong in de Tweede Wereldoorlog, maar ook bij hun betekenis in de decennia die hierna volgden. De verhalen achter de bunkers worden zichtbaar en tastbaar voor iedereen die nieuwsgierig is naar wat er schuilgaat achter het beton.
Bezoekers krijgen de kans om bunkers te betreden die normaal gesproken gesloten zijn voor publiek. Op verschillende locaties brengen acteurs en historische voertuigen verhalen tot leven en zijn er exposities en filmvertoningen met uniek beeldmateriaal. Ook voor kinderen is er een speciaal programma met speurtochten en opdrachten, zodat ook zij op een laagdrempelige manier kennismaken met deze bijzondere geschiedenis.
Wat is de Atlantikwall?
Tijdens de Tweede Wereldoorlog bouwde Nazi-Duitsland een verdedigingslinie langs de West-Europese kust om een aanval van de geallieerden te voorkomen. Deze zogenoemde Atlantikwall liep helemaal van Noorwegen tot aan de grens met Spanje, over een lengte van zo’n 5000 kilometer. Het verbindt tienduizenden bunkercomplexen en andere verdedigingswerken met elkaar. Ook in Nederland werden op strategische plekken langs de kust honderden bunkers, tankmuren en loopgraven aangelegd. Dit had grote gevolgen: veel (kust)bewoners werden gedwongen hun huis te verlaten om plaats te maken voor de bouw van deze verdedigingswerken. De Europese kust veranderde tijdens de Duitse bezetting in een vesting, waarvan de sporen tot op de dag van vandaag zichtbaar zijn.
Bunkerdag in Friesland
Bezoek je Friesland vanaf de Afsluitdijk, maak dan een stop op Kornwerderzand. Hier liggen de beroemde kazematten. Slechts 225 Nederlandse soldaten wisten 13.500 Duitse soldaten tegen te houden in de meidagen van 1940. In 1943 werd de stelling Kornwerderzand onderdeel van de Atlantikwall. Het Kazemattenmuseum heeft de kazematten ingericht zoals die er ten tijde van de oorlog uitzagen. Je kunt hier een audiotour doen, films kijken. Verder is er een aantal DAF YA126’s aanwezig, een 4-wiel aangedreven voertuig. De DAF YA-126 is er in drie verschillende basisuitvoeringen: wapendrager, radiowagen en ambulance. Ook re-enactmentgroep Nullicedo-Friesland is aanwezig met 20 acteurs. Zij beelden de dienstplicht in de jaren ’80 uit: infanterie. geneeskundige dienst, verbindingsdienst en administratie dienst. Ze staan paraat met tenten en attributen om een mooie uitbeelding te laten zien.
Lancaster ED603
In 2023 werd het wrak van de Lancaster ED603 in het IJsselmeer geborgen. Daarbij werden de stoffelijke resten van de drie vermiste bemanningsleden gevonden. Omrôp Fryslân heeft dit proces vastgelegd in de documentaire ‘Pathfinder Lost’. Deze film volgt de technische berging en de emotionele impact daarvan. Het gaat niet alleen om het blootleggen van het vliegtuig, maar ook om de verwerking van een stuk geschiedenis. De zoektocht, die onderdeel was van het Nationaal Bergingsprogramma, illustreert de unieke aanpak in Nederland: actief zoeken naar vermisten uit de Tweede Wereldoorlog. De documentaire toont hoe met precisie en respect wrakstukken werden onderzocht en persoonlijke eigendommen werden geïdentificeerd. Het verhaal van de zevenkoppige bemanning komt tot leven en de kijker krijgt inzicht in hun moedige missies en tragische lot.
‘Pathfinder Lost’ is een ode aan de bemanning en een herinnering aan de offers die zij brachten. Op Bunkerdag is de documentaire te zien in het Kazemattenmuseum. In het museum staan ook één van de motoren en een deel van de vleugel van de Lancaster ED603. Aan een tentoonstelling van kleinere onderdelen uit het vliegtuig wordt nog gewerkt.
Op Schiemonnikoog kan men terecht in Bunkermuseum Schlei. Deze bunker diende in de oorlog als communicatiecentrum. De gegevens van radar- en radiosignalen werden hier verzameld en doorgegeven aan de Luftwaffe.
In de duinen van Ameland ligt de voormalige keukenbunker, nu ingericht als museum. Tijdens een fietstocht horen bezoekers meer over het bunkercomplex in West-Ameland.
Het Bunkermuseum Terschelling heeft in de voormalige kantine een bezoekerscentrum ingericht. Hier is sinds mei 2025 een nieuwe expositie te bezichtigen waarin het verhaal wordt verteld van Terschelling in de Tweede Wereldoorlog. Verder zijn er nog meerdere bunkers te bezichtigen.
Op Vlieland is Bunkermuseum WN12H te bezoeken. Van de op Vlieland gebouwde stellingen is WN 12H als enige bewaard gebleven. Met de inzet van veel vrijwilligers zijn de bunkers en loopgraven uitgegraven en gerestaureerd.
Meer weten?
Bunkerdag wordt gehouden van 10.00 tot 17.00 uur. Kijk op www.bunkerdag.nl voor meer informatie over alle deelnemende locaties en het volledige programma. Met een toegangsbewijs in de vorm van een polsbandje (op de dag zelf verkrijgbaar bij de deelnemende locaties) krijgen bezoekers toegang tot alle bunkers die meedoen. De toegangsprijzen zijn €4,00 voor kinderen van 4 tot 12 jaar en €7,50 voor bezoekers ouder dan 12 jaar. Kinderen tot en met 3 jaar en veteranen met een geldige veteranenpas hebben gratis toegang.