De aanleg van de Lelylijn wordt een afgang. Financieel loopt dit grote project uit de hand. Bovendien kijken de voorstanders niet goed naar de huidige toestand van de infrastructuur en de technische kennis in Nederland. Daarnaast krijgen burgers mooie verhalen voorgeschoteld dat reistijden tussen de Randstad en het Noorden veel korter zullen zijn. Mooie papieren prognoses. En wat gaat dan een treinkaartje kosten?
Gezant Klaas Knot over het geld voor de Lelylijn
Klaas Knot werd per 1 oktober 2025 als gezant van de Lelylijn aangesteld om de financiën voor de aanleg van de Lelylijn in kaart te brengen. Hij adviseerde eind januari 2026 dat het Rijk het beste 25 jaar lang elk jaar minstens 400 miljoen euro sparen in een apart gebiedsfonds, aldus Omroep Flevoland.
De voormalig directeur van de Nederlandsche Bank schat in dat de 125 kilometer lange spoorlijn van Lelystad via Emmeloord en Drachten naar Groningen 14,5 miljard gaat kosten. En: Hij gaat ervan uit dat ook de regio en private partijen zullen bijdragen aan de nieuwe spoorlijn. Om het geld op tafel te krijgen, is eigenlijk 600 miljoen euro per jaar nodig. Maar nu de aanleg nog een poos zal duren, is in deze fase 400 miljoen voldoende. (https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/457948/knot-adviseert-om-te-sparen-voor-lelylijn-400-miljoen-per-jaar)
De toestand van de landelijke infrastructuur
Financieel specialist Knot ziet in zijn advies niet of nauwelijks om naar de onderhavige toestand van de landelijke infrastructuur. (bron: (https://www.provinciegroningen.nl/fileadmin/user_upload/Afbeeldingen/Beleid_en_documenten/Advies_Lelylijn-gezant_Klaas_Knot_30012026.pdf)) In januari 2025 schrijft RTL Nieuws: Zeker negentig bruggen en viaducten in ons land zijn niet goed ontworpen, waardoor ze sneller slijten dan gedacht. (bron: https://www.rtl.nl/nieuws/economie/artikel/5491045/tientallen-viaducten-op-snelwegen-slijten-te-snel-door-ontwerpfout)
Bovendien blijken herstelwerkzaamheden ingewikkelder, duurder en meer tijd in beslag te nemen dan verondersteld. Alleen al de herstelkosten van de hogesnelheidslijn (HSL) tussen Schiphol en Rotterdam lopen mogelijk op tot een half miljard euro, en de werkzaamheden zullen naar verwachting pas rond 2030 of 2031 zijn afgerond in plaats van het beoogde 2027: (https://www.treinenweb.nl/nieuws/11157/herstel-hsl-duurt-mogelijk-tot-2031-en-kost-half-miljard-euro.html)
De infrastructuur in Fryslân
Habtamu de Hoop, Tweede Kamerlid voor PRO, René Paas, CdK Groningen, voorzitter stuurgroep Lelylijn, en Avine Fokkens, burgemeester van Heerenveen, ijveren voor de aanleg van de Lelylijn. Zij denken aan economische vooruitgang van het Noorden en het verkorten van de reistijden naar de Randstad.
Mooie optimistische gedachten maar (groten)deels in strijd met de infrastructurele werkelijkheid in Fryslân: In april 2026 constateert Rijkswaterstaat dat de Scharsterrijnbrug in de A6 tussen Joure en Lemmer niet meer volledig voldoet aan de constructieve veiligheidseisen, waardoor het niet verantwoord is om de brug te bedienen, schrijft Omrop Fryslân. (bron: https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/18421023/scharsterrijnbrug-in-a6-kan-voorlopig-niet-geopend-worden)
In een eerder stadium bleken de Prinses Margriettunnel (het aquaduct in de A7 bij Uitwellingerga), de brug over het Prinses Margrietkanaal bij dit dorp en de brug bij Spannenburg niet in orde. (https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/1183811/wegdek-van-brug-uitwellingerga-brokkelt-af-kritiek-op-rol-rijkswaterstaat)
Ook werden er fouten gemaakt omtrent de houten brug Krúsrak over de N7 in de Waterpoortstad (https://sudwestfryslan.nl/publicatie/houten-brug-krusrak-komt-niet-meer-terug/)
Met de realisatie van de Lelylijn zou Drachten voor het eerst een treinverbinding krijgen en de reistijd naar Groningen terugbrengen van ongeveer drie kwartier naar een kwartier, en de reis naar Amsterdam zou ongeveer een uur duren. (bron: https://www.mobiliteit.nl/ov/2024/05/29/lelylijn-kan-reistijd-tussen-groningen-en-amsterdam-met-uur-verkorten/?gdpr=deny)
Conclusie
Tal van gebreken aan de infrastructuur in Nederland en ook in Fryslân hebben te maken met onvoldoende technische kennis en kunde van ingenieurs. En herstel brengt een behoorlijk kostenplaatje met zich mee. Deze problematische zaken komen zeker terug bij de aanleg van de Lelylijn. Tenslotte, kortere reistijden mogen dan op netjes in het spoorboekje staan, maar de prijs van een treinkaartje zal onevenredig hoog zijn.
Wiebe Dooper
De infrastructuur in Fryslân laat met name ten aanzien van de toestand van bruggen sterk te wensen over. In april 2026 constateert Rijkswaterstaat dat de Scharsterrijnbrug in de A6 tussen Joure en Lemmer niet meer volledig voldoet aan de constructieve veiligheidseisen, waardoor het niet verantwoord is om de brug te bedienen, schrijft Omrop Fryslân.