Door Jan Atze Nicolai
(Dit artikel verscheen als ingezonden stuk in de Leeuwarder Courant van 22 oktober 2025.)
We kijken nergens meer van op in Tytsjerksteradiel. Na de jarenlange geheimzinnige lobby rond Sonac, en de ondoordachte steun voor de zonnepanelen van Schuilenburg, valt nu het college van B en W ten prooi aan onderonsjes.
De beoogde nieuwe burgemeester Kanter Breuker blijkt – zo onthult de LC – de zwager te zijn van wethouder De Pee. De wethouder is eveneens de adviseur van de vertrouwenscommissie. De commissie die de benoeming van de burgemeester voorbereidt.
Mag dit? Jazeker. Er staat nergens in de wet dat dit niet mag. Binnen een transparant en onberispelijk openbaar bestuur, met een goed functionerende macht en tegenmacht zal dit geen probleem zijn. Kortom: in een ideale wereld.
Geheimhoudingsplicht
Echter. De genoemde kenmerken van een bestuur zijn helaas niet van toepassing in Tytsjerksteradiel. Zelfs de presentatie van de nieuwe burgemeester blinkt – voorzichtig gezegd – niet uit in transparantie en dualisme. Raadsleden verwijzen voor commentaar over de unieke situatie naar de commissaris van de Koning.
Vreemd dat onafhankelijke raadsleden geen informatie willen of mogen geven over een door henzelf gekozen burgemeester. De geheimhoudingsplicht rond sollicitaties is bedoeld voor de burgemeesterskandidaten die niet gekozen zijn. Zij worden daardoor in bescherming genomen. Over de gekozen burgemeester moet je toch gewoon vrijuit kunnen spreken?
Adeldom verplicht
Na een periode van bestuurlijke blunders hebben we vooral behoefte aan een burgemeester die orde op zaken stelt. Niet aan iemand die het vak zal moeten leren aan de hand van zijn schoonzus.
Een beëdigd notaris, een ervaren commissaris, en een beëdigd wethouder voelen dit onmiddellijk aan, is mijn verwachting. Noblesse oblige. Adeldom verplicht. Het vak besturen is meer dan je aan de wet houden. Bijvoorbeeld de schijn van partijdigheid vermijden.
Ongepast experiment
Tenslotte: er is geen noodzaak voor deze in Nederland unieke constructie. Fryslân heeft een keur aan interim-burgemeesters. ‘Ruilen’ lijkt me gepast om dit ongepaste experiment te voorkomen. Er zijn genoeg gemeenten waar een minder ervaren burgemeester onafhankelijk aan de slag kan.
Tytsjerksteradiel is geen proeftuin voor unieke bestuurlijke experimenten.