Door Centraal Planbureau
Verschillen in personeelstekorten tussen sectoren leiden nauwelijks tot verschillen in cao-loongroei. Pas als de arbeidsmarkt als geheel zeer krap wordt, stijgen de cao-lonen duidelijk sneller. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB) naar de loonontwikkeling tussen 2005 en 2025.
In sectoren met relatief veel vacatures ten opzichte van het aantal werknemers stijgen de cao-lonen niet aantoonbaar harder dan in sectoren met minder personeelstekorten. De landelijke arbeidsmarktkrapte speelt wel een belangrijke rol. Vooral bij extreme krapte reageren de cao-lonen sterker. Zo hing een sterke toename van de vraag naar werknemers tijdens het herstel na de coronapandemie samen met een hogere cao-loongroei.
Landelijke krapte weegt zwaarder dan sectorverschillen
Lonen helpen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt op elkaar af te stemmen. Als werkgevers moeilijk personeel kunnen vinden, kunnen hogere lonen helpen om werknemers aan te trekken en te behouden. Toch blijkt uit het onderzoek niet dat cao-lonen in de ene sector sneller stijgen dan in de andere wanneer daar meer personeelstekorten zijn.
Dat betekent niet dat arbeidsmarktkrapte geen invloed heeft op de lonen. Wanneer de arbeidsmarkt als geheel krapper wordt, stijgen de cao-lonen juist wel sn eller. Vooral bij zeer hoge krapte is dat verband duidelijk zichtbaar. Een toename van de landelijke arbeidsmarktkrapte met één standaarddeviatie ging in deze perioden samen met ongeveer 1 procentpunt extra cao-loongroei.
Cao-lonen vertellen niet het hele verhaal
Het onderzoek richt zich specifiek op cao-lonen. In 2024 viel 72,5% van de werknemers onder een collectieve arbeidsovereenkomst. De totale loongroei bestaat daarnaast uit zogenoemde incidentele loonstijgingen. Dit zijn loonstijgingen die onderhandeld worden door individuele werknemers en werkgevers, bijvoorbeeld bij promoties.
Eerder CPB-onderzoek laat zien dat arbeidsmarktkrapte wel samenhangt met de totale loongroei. Het is daarom mogelijk dat verschillen in personeelstekorten tussen sectoren vooral doorwerken in de incidentele loonontwikkeling. Of dat ook opgaat voor de huidige krappe arbeidsmarkt, moet nog worden onderzocht.
Raadpleeg eventueel ook:
https://www.cpb.nl/persbericht/pas-bij-zeer-krappe-arbeidsmarkt-stijgen-cao-lonen-sneller