Door Carla Hoetink op Parlement.com
Uit angst om kiezers kwijt te raken, wordt het partijbelang meer en meer vereenzelvigd met het landsbelang.
Een politieke partij bestaat bij de gratie van haar kiezers. Maar wat gebeurt er als de angst om die kiezers kwijt te raken zo groot wordt dat een partij niet meer durft te besturen, geen compromissen meer kan sluiten en haar eigen maatschappijvisie uit het oog verliest?
In een recente column wijst NRC-journalist Tom-Jan Meeus op het fundamentele onderliggende probleem: een crisis van de politieke partij.1) En dan niet zozeer een legitimiteitscrisis, zoals hen al vaak is toegedicht, maar een representatiecrisis: handelen namens een achterban is verworden tot optreden in de geest van een achterban, met als primair doel ze tevreden te houden. Happy kids, happy parents.
Algauw wordt dan naar de VVD gewezen. Maar het probleem is beslist niet verbonden aan één (type) partij. Vrijwel alle politieke partijen worstelen met dezelfde verleiding: de eigen achterban gunstig stemmen, de peilingen nauwlettend volgen en vooral voorkomen dat een concurrent er met de kiezers vandoor gaat. De ene linkse partij vreest kiezers aan de andere te verliezen, rechts vreest kiezers aan nog rechtser te verliezen en middenpartijen vrezen dat iedere concessie aan een coalitiepartner hun geloofwaardigheid aantast. Het partijbelang wordt daarmee steeds vaker vereenzelvigd met het algemeen belang. En het electorale belang met het landsbelang.
De VVD zit op dit moment wel gevangen in een heel ongemakkelijke kramp. De partij wil regeringsverantwoordelijkheid dragen, maar is tegelijkertijd bang om compromissen te sluiten. Die angst wordt vanuit het onderbewuste misschien wel aangewakkerd de moeder aller verkiezingsnederlagen uit de recente geschiedenis, van de PvdA in 2017.
Leest u verder via: