Soms belt er iemand naar onze galerie in Koudum met een vraag en soms helpt die vraag niet alleen de steller, maar ook ons. Zoals vorige week. De beller legde eerst uit hoe hij tot de vraag gekomen was. Hij was bij het Fries Scheepvaartmuseum in Sneek geweest en werd daar meteen getroffen door de foto in het museum die het beeld bepaalt van de tijdelijke expositie ‘Blauhús’. Op de foto staat een man in een oude Staverse jol, en hij kende die man! En wij kenden hem ook, want hij had een paar jaar geleden bij ons geëxposeerd en dus hadden we misschien wel een telefoonnummer van hem.
Inderdaad heeft de Blauhúster schilder Bauke (ook wel Bouke) Hobma in 2021 zijn schilderijen geëxposeerd in Koudum. Hij heeft toen zelfs een middag voor onze galerie staan schilderen op een zomermarkt, wat vooral kinderen erg leuk vonden, want die mochten meewerken aan een schilderij. Maar goed, door dat telefoontje werden we hier in Koudum geattendeerd op de expositie ‘Blauhús’ in het Fries Scheepvaartmuseum. Dus daar besloten we Tweede Pinksterdag een kijkje te nemen.
Dat bleek een uitstekend idee. Ten eerste was het op deze warme dag lekker koel in het museum en verder was het vooral ook heerlijk rustig. Behalve wij met zijn tweeën waren de andere bezoekers op de vingers van één hand te tellen. De desbetreffende foto, die we al op de website van het museum hadden opgezocht, staat groot afgedrukt op de wand naast de toegang tot de collectie van het museum. En daar wachtte mij een verrassing.
Want pas toen, staande voor de vergrote foto, zag ik dat de schilder niet zomaar in zijn jol staat, maar hij staat daar te schilderen. De foto is gemaakt door Tryntsje Nauta. Samen met Marieke Kijk in de Vegte maakte zij foto’s die passen bij dertig verhalen die samen op persoonlijke wijze de hedendaagse geschiedenis van het dorp Blauhús vertellen. Die dertig verhalen zijn geschreven door Sjoerd Litjens en Sippie Tichelaar.
Het idee was al ontstaan in het voorjaar van 2023, toen journalist Sjoerd Litjens op zoek was naar een hechte, kleine mienskip in Fryslân. Het doel was om vier verschillende dorpen in Europa, waaronder een Fries dorp, op vergelijkbare wijze te portretteren voor het project SAVE – Stories of the Archipelago of Villages in Europe. Uiteindelijk viel de keus voor het Friese dorp op Blauhús.
Vervolgens ontstond het idee: als we die verhalen toch gaan verzamelen, dan kunnen we die in 2025 ook gebruiken voor een jubileumboek. Blauhús vierde toen namelijk het 75-jarige bestaan als ‘zelfstandig’dorp. Zo werd op in augustus in de feesttent achter café De Freonskip in Blauhús het boek Blauhús, 75 jaar, 30 verhalen, 1 mienskip gepresenteerd: een verhalend fotoboek dat de rijke historie en de hechte gemeenschap van Blauhús in beeld brengt.
Naast andere foto’s staan in het boek de foto’s die op de expositie te zien zijn en die titels dragen als ‘Kunstenaar’, ‘Prins’, ‘Boer’, ‘Voorzitter’ of ‘Gezin’. Namen staan er niet bij, die vind je op de expositie helemaal niet en in het boek staan ze pas helemaal achterin, in het Colofon. Om eerlijk te zijn: de expositie van de foto’s – op panelen in de twee binnentuinen van het museum – stelt op zich niet zo heel veel voor. Het wordt pas interessant als de bezoeker de QR-code scant. Dan is een samenvatting van het bijbehorende verhaal op de pagina van de museumwebsite te lezen. Bij kunstenaar Bauke Hobma begint dat verhaal met:
“Van jongs af aan heb ik van dit gebied gehouden. Het licht is hier zo ontzettend mooi; ik kan daar mijn inspiratie uithalen en aan de hand daarvan kunst maken; schilderijen. Ik wil het niet afbeelden als een kopie van hoe het nu is. Mijn fantasie moet er ook in doorwerken. Ik probeer dat poëtisch te doen, met warme kleuren, met een eigen beeldtaal.”
Klik je op ‘Luister naar dit verhaal’, dan hoor je de kunstenaar het verhaal zelf vertellen, in zijn eigen taal, het Fries. De verhalen zijn ook te vinden op de website van het project SAVE. Want net als in Blauhús zijn in de dorpen Jadagoniai (Litouwen), Praputnjak (Kroatië) en Hopovo (Servië) persoonlijke verhalen verzameld.
Een mooi project, al moet je er wel even voor gaan zitten om je door de website heen te werken. Maar dan zie je via verhalen hoe we als Europeanen op elkaar lijken en waarin we verschillen. Het jubileumboek gaat uiteraard alleen over Blauhús en dat is een prachtig boek geworden: meer dan honderdzestig pagina’s met prachtige foto’s en verhalen van inwoners die laten zien wat voor hen belangrijk is of wat Blauhús voor hen betekent.
Zoals gezegd, er waren op Tweede Pinksterdag weinig bezoekers in het Fries Scheepvaartmuseum. Dat is eigenlijk heel onterecht, want wat is het een prachtig museum. Er is zoveel te zien in de historische panden aan het Kleinzand in Sneek. Het museum is verrassend groot, veelzijdig en modern. Natuurlijk met veel schilderijen (bijvoorbeeld de acht kleurrijke schilderijtjes van Wim van der Veer in het koffiehoekje), modellen en ornamenten van schepen, en verhalen over schippers. Maar ook met een uitgebreide collectie Sneker zilver en prachtig gereconstrueerde, sfeervolle historische stijlkamers.
Er bleef voor mij wel een vraagje over. Natuurlijk ging ik ook even kijken naar de tinnen koffiekan die in 1877 door overlevenden van de ramp op de Fluessen met het beurtschip Willem III is geschonken aan het echtpaar Zalmstra. Deze herbergiers op Galamadammen kregen de kan als dank voor hun hulp bij de opvang van de overlevenden. Maar waarom staat die kan zo opgesteld dat de inscriptie – met een gedicht en de namen van de overlevenden – aan de achterkant van de koffiekan staat?
© Jelle van der Meulen