Door Wetterskip Frylân
De waterkwaliteit in Fryslân is de afgelopen jaren verbeterd. Inmiddels wordt ongeveer 96 procent van de doelen voor de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) gehaald. Landelijk ligt dat gemiddelde op 82 procent. Ondanks deze vooruitgang voldoet nog geen enkel KRW-water aan alle doelen. Wetterskip Fryslân blijft ook in de periode 2028-2033 investeren in schoon en gezond water.
De plannen hiervoor staan in de ontwerp-KRW-nota 2028-2033. Het algemeen bestuur bespreekt deze op 10 november.
Veel maatregelen uitgevoerd
Schoon water is een gezamenlijke opgave. Daarom werken waterschappen, gemeenten, provincie en Rijk samen aan maatregelen om de waterkwaliteit te verbeteren. De afgelopen jaren heeft Wetterskip Fryslân samen met partners veel bereikt. In Fryslân zijn 24 grotere meren, kanalen en andere wateren waarvoor Europese doelen voor waterkwaliteit gelden. Om planten en dieren meer ruimte te geven, is bijvoorbeeld ongeveer 1000 kilometer aan natuurvriendelijke oevers, meanders (natuurlijke bochten in beken) en ondiepe waterzones aangelegd.
Ook zijn barrières voor vissen aangepakt. Dankzij vispassages kunnen vissen zich nu beter verplaatsen tussen de Waddenzee en de bovenlopen van de beken. Daarnaast is op veel plekken voedselrijk baggerslib uit het water verwijderd. Ook zijn de rioolwaterzuiveringen verbeterd. Hierdoor bevat het gezuiverde afvalwater 15 procent minder stikstof en fosfaat voordat het wordt geloosd op het oppervlaktewater.
Deze en andere maatregelen dragen bij aan schoner water en een gezonder leefgebied voor planten en dieren. Naar verwachting zijn alle maatregelen uit de huidige planperiode, 2022 tot en met 2027, eind 2027 uitgevoerd.
Resultaten worden zichtbaar
De verbeteringen zijn steeds beter zichtbaar. Van de doelen voor chemische stoffen zoals PFOS, industriechemicaliën en gewasbeschermingsmiddelen wordt inmiddels 97,5 procent gehaald. Ook de biologische kwaliteit van het water ontwikkelt zich positief. Bij 79 procent van de doelen voor onder meer doorzicht, zuurstof, chloride en voedingsstoffen wordt aan de norm voldaan. Voor planten, vissen, algen en kleine waterdieren wordt inmiddels 73 procent van de doelen gehaald.
Meer maatregelen nodig
Ondanks deze vooruitgang voldoet nog geen enkel KRW-water aan alle doelen. Een water wordt pas als volledig gezond beoordeeld als op alle onderdelen aan de normen wordt voldaan.
Dagelijks bestuurslid Monique Plantinga van Wetterskip Fryslân: ‘De waterkwaliteit in Fryslân is de afgelopen jaren verbeterd, maar we zijn er nog niet. Ook de komende jaren moeten we blijven investeren in schoon en gezond water. Tegelijkertijd moeten we beschermen wat we al hebben bereikt. Dat is belangrijk, omdat klimaatverandering en de toenemende druk op de ruimte de waterkwaliteit onder druk zetten. De grootste uitdaging is het verder terugdringen van schadelijke stoffen als PFAS, bestrijdingsmiddelen en medicijnresten in het water. Dat kunnen we niet alleen. Veel van deze bronnen liggen buiten het directe beheer van het waterschap. Daarvoor blijven we samenwerken met burgers, boeren, bedrijven en overheden.’
Beschermen en verder verbeteren
De komende jaren verschuift de aandacht van grote projecten naar beheer, onderhoud en verdere verbetering van de waterkwaliteit. De voorgestelde maatregelen richten zich onder meer op:
- Het beschermen en onderhouden van natuurvriendelijke oevers, vismigratievoorzieningen en andere voorzieningen.
- Het verder verbeteren van leefgebieden voor planten en dieren en van het waterbeheer in kwetsbare gebieden.
- Het terugdringen en het aanpakken bij de bron van de hoeveelheid vervuilende stoffen die in het water terechtkomen, zoals nutriënten, bestrijdingsmiddelen, medicijnresten en PFAS.
- Onderzoek en metingen om de ontwikkeling van de waterkwaliteit te volgen.
- Het beter voorbereiden van watersystemen op de gevolgen van klimaatverandering. Vooral in de Friese beeksystemen liggen hiervoor kansen.
Ter inzage
Na behandeling door het algemeen bestuur wordt de ontwerp-KRW-nota 2028-2033 ter inzage gelegd. Belanghebbenden kunnen dan reageren op de plannen. Deze reacties worden meegenomen voordat het algemeen bestuur eind 2027 een definitief besluit neemt.
Met de nieuwe KRW-nota blijft Wetterskip Fryslân werken aan schoon, gezond en toekomstbestendig water voor inwoners, natuur, landbouw en bedrijven in Fryslân.