Gelukkig vergat God niet bij de schepping van de aarde Noord-Groningen, waaronder het Hogeland, te realiseren. Dit schitterende gebied werd op vrijdag 25 september door kameraad Adriaan en mij tijdens een culturele toerrit bezocht. De weersomstandigheden waren voortreffelijk, de mensen zeer vriendelijk, het landschap schitterend en rondom het kerkje van Oosternieland troffen we zelfs een laatmiddeleeuwse sfeer aan. Dus ook hier is de hand van God terug te vinden.
Adriaan is de kenner van architectuur, kunst en cultuur, terwijl ik meer invulling geef aan politiek, landschap, historie en het sociale verhaal. In al de aspecten vulden we elkaar goed aan. Dat was direct merkbaar bij onze eerste halte bij de natuurbegraafplaats van buurtschap Wierum, even ten noorden van de stad Groningen en op geringe afstand van de Zernike Campus. Op de begraafplaats zochten we naar een bekend persoon – een voormalig docent aan HBO en universiteit – die we uiteindelijk ook vonden.
Ook spraken we op de doorgaande weg met iemand die de omgeving zeer goed kent. Hij uitte zich zeer ontevreden over de Paddepoelsterbrug, die al tien jaar kapot is. Daarnaast was zijn indeling van Groningse ambtenaren sociologisch en humoristisch zeer vermakelijk. De hoogst betaalde ambtenaren die hier komen, wonen in de gemeente Aa en Hunze, dus in de provincie Drenthe, aldus de Groninger. Door hem min of meer te onderscheiden christelijke ambtenaren komen uit Winsum en een andere categorie woont in Roden.
Onze cultuurhistorische rondrit ging verder en nog voor Adorp zagen we een grote boerderij, waarvan het dak wordt vernieuwd. Vervolgens richting Hogeland waar Adriaan een cultureel monument bij Eenrum zeer waardeerde. Hij liep er belangstellend omheen en voordat we koers naar Den Andel zetten om er te tanken, zei Adriaan nog: Gelukkig kenmerkt het kunstwerk zich niet door postmodernistische toeters en bellen.
Op het terras van ’t Zielhoes op Noorderpolderzijl genoten we van de lunch en spraken met andere gasten, die ook zeer te spreken waren over de schoonheid van het Groninger landschap. Vervolgens werd een route gekozen die ons achter Uithuizen langs voerde, richting gemeente Eemsdelta, waarvan Delfzijl de hoofdplaats is. Onderweg passeerden we een grote moderne woning, die me deed denken aan die van de familie Ewing, waarvan in de jaren tachtig een gelijknamige tv-serie werd uitgezonden.
Rondom de kerk van Oosternieland raakten Adriaan en ik onder de indruk van de schoonheid van het gebouw en de laatmiddeleeuwse sfeer – wellicht geen wetenschappelijk verantwoorde term – die er hing. Vlakbij hoorde ik een hond blaffen en koeien loeien en dacht tegelijk dat op deze plek de tijd eeuwenlang heeft stilgestaan.
De eerlijk gebiedt te zeggen dat onderweg – met de Eemshaven in zicht -niet alles een positieve klank kende. Adriaan gaf zijn ergernis bloot over het elektriciteitsnet dat het landschap ontsiert en volgens hem met een beter energiebeleid van politiek Den Haag in het geheel onnodig was geweest.
Al snel sloeg de sfeer gelukkig om en zeker toen we in Spijk aankwamen, een dorp met een radiale structuur, wist Adriaan te vertellen. Hoe dan ook, de binnenste kern met de witte Andreaskerk omgeven door een sloot met voldoende water, imponeerde.
Enkele versnaperingen werden genuttigd in café Carillon tegenover de Andreaskerk, waar ik met de eigenaar en twee gasten even van gedachten wisselde over FC Groningen, toen de club nog aan de Zaagmuldersweg speelde. Toen ik tussen 1983 en 1994 in stad woonde, had ik enkele keren een seizoenkaart van de FC. Ook was ik supporter tijdens de beruchte Europacupwedstrijden tegen Atletico Madrid en Inter Milaan.
Aangekomen in Westeremden waren we net te laat voor een bezoek aan het museum Helmantel. Zodoende hadden we meer tijd om van het schitterende dorp te genieten.
Sinds 1973 is de kerk in bezit van de Stichting Oude Groninger Kerken. Naast de kerk staat de Weem. In deze middeleeuwse pastorieboerderij woont, werkt en exposeert schilder en kunstenaar Henk Helmantel. (bron: https://www.kerkwesteremden.nl/algemeen)
Adriaan was vol lof over de artistieke prestaties van de hierboven genoemde Helmantel, wiens werk ik reeds in 1988 zag in Westeremden, toen ik met een groep Groningse en Amerikaanse studenten deelnam aan een uitwisselingsprogramma. Destijds had ik in ieder geval nog geen flauw benul van de bijzondere prestaties van kunstschilder Helmantel.
In Westeremden gaf een bewoner ons te kennen dat werkzaamheden achter dergelijke hekwerken meestal te maken hebben met aangerichte aardbevingsschade. Voor de bewoners vormt dit een persoonlijk drama.
We reden terug richting Fryslân en realiseerden dat het een geweldige dag was. Toch wil ik een volgende keer in Noord-Groningen eens rondrijden met storm van zee en slagregens. Da’s een geheel andere dimensie om van te genieten.
Wiebe Dooper