Circus heeft voor mij iets magisch. Althans dat was zo als jongetje. In Dordrecht hielp ik Circus Toni Boltini opbouwen door het sjouwen van planken van de tribunes. Ik kreeg dan een kortingskaartje. Wel voor de duurste rang; zo slim waren ze wel. En met hulp van mijn vijf jaar oudere broer – hij had niets met circus – mocht ik dan toch naar de voorstelling op zondag.
Ik zag acrobaten, clowns, leeuwen en tijgers en andere dieren. Ik zag Antoinette Boltini kunsten uitvoeren op paarden. En werd op slag verliefd op haar. ’s Nachts droomde ik dat ik met haar en het circus door het land zou trekken. Iedere paar dagen een andere plek. Wakker geworden reed ik met mijn fietsje, voordat ik naar school ging nog even naar het Beverwijcksplein. Om het circus…eh…Antoinette nog een keer te zien.
Alles wat ik zag was een hoopje stro. Het circus was in de nacht weg gereden….. Snik.
Sindsdien ben ik nooit meer in een ‘volwassenen-circus’ geweest. Wel bij het ‘kindercircus’ Salto van Sander Balk uit Sneek.
Toen ik in 2011 in Koudum was komen wonen, ontmoette ik Sander in de Klink. Hij was daar met de manager afspraken aan het maken over zijn kerstshow. Als clown Sander met zijn (buik-)sprekende pop Charlie. De daarop volgende zomer zag ik een tent staan in Workum. En daar was Sander weer, als circusdirecteur. Maar ook – met snel een paar streepjes schmink bij de ogen en rode kleur op de neus – als clown. Ik kreeg op den duur het verhaal van Sander mee.
Als klein jongetje zat hij een paar uur ademloos op de bank, nadat hij met zijn vader en moeder een circus had bezocht. Hij moest en zou een eigen circus hebben. Zijn verstandige ouders maanden hem om eerst de pabo af te maken. Daarna kon hij nog verder zien…
Hij wisselde zijn optredens (op podia) af met les geven. Totdat hij een tent kon kopen en hij zijn eerste voorstellingen in die eigen tent ging maken. Het lesgeven kon hij vaarwel zeggen.
In de daarop volgende 15 jaar heb ik Circus Salto zien groeien. Vaak met een programma in de zomer. Maar zeker met de kerstcircussen in Sneek en Leeuwarden.
Als Sander nu een zomershow geeft dan is dat in een super-professionele tent, opgehangen aan twee palen. En het is al lang niet meer sec een kindercircus. Voor papa’s en mama’s, opa’s en oma’s is er genoeg te beleven. En met zijn gastvrijheid en aandacht voor zijn publiek waarlijk een belevenis.
(Nee, ik heb geen aandelen in circus Salto, ben slechts een fan.)
Onlangs bezocht ik Circus Renz Berlin in Workum. Ik had het circus al een aantal jaren achter elkaar zien staan op de ijsbaan in Lemmer. Imposante tent en een indrukwekkende aantal vrachtwagens. Sander had me al eens verteld dat het vroegere Nederlandse circus Herman Renz wat ‘last’ had van Renz Berlin. Dat was een wat rommelig circus, dat met beperkte middelen en zo weinig mogelijk mensen de zaak draaiende probeerde te houden. Een soort vicieuze cirkel. Vanwege de beperkte middelen en mensen geen aansprekende show en daardoor niet voldoende publiek en daardoor maar weinig middelen en mensen en daardoor….
Dat beeld kreeg ik deze avond ook. Er waren best wel aardige acts. Jongleurs en acrobatiek. Maar ook paarden en kamelen en poezen. Uiteindelijk gedaan door een beperkt aantal mensen.
Bij de paarden en kamelen in die beperkte piste troostte ik me met de gedachte dat Anky van Grunsven ooit Bonfire ook moet hebben aangeleerd dat die de poten…eh…benen op een niet-natuurlijke wijze zou bewegen. Afhankelijk van de muziek. Maar bij de poezen had ik wel medelijden met de dieren. Dat was echt heel onnatuurlijk.
Clown Benny nam een kwart van de show in een aantal verschillende gedaanten. Van het afschminken op de tonen van My Way maakte hij een minutenlange act. Had mooi kunnen zijn, zo’n einde. Maar toch miste ik iets. Het maakte dat mijn magisch beeld van het circus verdween. En waarom?
Ik kreeg niet het gevoel dat men zich inspande om mij zo’n magische avond te bezorgen. Iedere act was een ‘moetje’. Te vaak werd er gevraagd om een wat luider applaus – wat niet gaat bij een bezetting van 40% – en de begeleidende muziek was ongelofelijk rommelig. Ik heb grote bewondering voor mensen in het theater – ook bij musicals – die na de zoveelste keer mij toch het gevoel geven speciaal voor mij die avond op te treden. Precies dát miste ik bij Renz Berlin. Op deze manier zal het bij de vicieuze cirkel blijven van weinig mensen en middelen en weinig publiek.
Na afloop appte ik nog wat met Sander. Hij is inmiddels weer op zomertour en aan het nadenken over het kerstcircus.
© Rob Goedhart