Door Bert van den Braak op Parlement.com
Er was zeker een Moluks drama, maar of er sprake is van schuld is complexer.
In het algemeen heb ik mijn twijfels over het aanbieden van excuses voor misstanden uit het verleden. Die kunnen niettemin gepast zijn. Van belang is bijvoorbeeld of er nabestaanden zijn die indirect met dat verleden te maken hadden. Denk aan nakomelingen van slaafgemaakten. Verder is de schuldvraag bepalend. De vraag of aan Molukkers excuses moeten worden aangeboden voor bij hun opvang gemaakte fouten, ligt in dezelfde sfeer.
De onafhankelijkheidsstrijd in Indonesië was complexer dan zo op het eerste gezicht lijkt. Na de onafhankelijkheidsverklaring ontstond chaos en geweld. Er was bij velen de overtuiging dat onafhankelijkheid slechts geleidelijk mogelijk was – iets dat in 1942 was toegezegd – en de gedachte leefde dat Nederland nog niet zonder zijn bezittingen in Azië kon. Dat nam niet weg dat er – deels onder internationale druk – bereidheid was om tot nieuwe verhoudingen te komen, met een onafhankelijk Indonesië.
De komst van Nederlandse troepen mondde uit in gewapende strijd, soms onderbroken door bestanden. Weliswaar kwam er in 1946 een Akkoord van Linggadjati, maar over de ‘uitleg’ daarvan ontstond meteen verschil van inzicht. Nederland stuurde aan op een federatieve unie, Indonesië wilde een losser verband. Uiteindelijk kwam er in december 1949 een Nederlands-Indonesische Unie met Juliana als staatshoofd. Dat bleek al snel een papieren werkelijkheid.
De regering op Java stuurde aan op een eenheidstaat en schond het zelfbeschikkingsrecht van de deelstaten. De Zuid-Molukken riepen in april 1950 de onafhankelijkheid uit. In de deelstaat waaronder de Molukken vielen, was sprake van gewapende strijd tegen de centrale regering. De kern van de strijders werd gevormd door leden van het Koninklijke Nederlands-Indische leger (KNIL). Dat KNIL zou in 1950 worden ontmanteld en de leden dienden feitelijk op te gaan in het Indonesische leger. De Molukkers weigerden dat. Een deel van hen werd op Java geïnterneerd.1)
Leest u verder via: https://www.parlement.com/column/202606/excuses-voor-fouten-het-verleden