Door Rob Goedhart ©
Misschien komt het door de opgedane ervaringen in de afgelopen raadsperiode met PvdA, CDA en FNP, dat ik het hoofdlijnenakkoord voor de komende raadsperiode van diezelfde partijen (op natuurlijke wijze versterkt met Groen Links) met enig cynisme en sceptisch lees. ‘Yn ferbining’…. maar toch. Het gevaar van “ze dronken een glas, deden een plas en alles bleef zoals het was”, ligt om de hoek.
Alleen al de presentatie op de site van de gemeente is misleidend en daarmee veelzeggend. Niet ‘(Gemeente) Súdwest-Fryslân’ maar CDA, PRO en FNP presenteren dat akkoord. Afdeling communicatie van de gemeente blijft blijkbaar de marketing-roeptoeter van de coalitiepartijen. Alsof er geen andere partijen zijn, die iets in te brengen hebben.
Omdat het dus dezelfde partijen en mensen zijn, die ook verantwoordelijk waren voor de afgelopen vier jaar, zou je hebben mogen verwachten dat er in het akkoord voor de nieuwe periode even een soort zelfreflectie zou zijn geweest. Dat durfden ze blijkbaar niet. Er staat wel een paar keer: ‘gaan we verbeteren’ of ‘versnellen’ maar het waarom (=omdat het de afgelopen vier jaar niet goed ging) staat er dan niet bij.
Dit coalitie-akkoord zou er een op ‘hoofdlijnen’ moeten zijn. Dat advies had informateur De Rouwe meegegeven. Immers: twee van de drie partijen hadden bij de verkiezingen bij elkaar 5 zetels verloren (Groen-Links/PvdA 3 en FNP 2). De 2 zetels die het CDA had gewonnen ten opzichte van de vorige verkiezingen, maakt dat de coalitie niet sterker terug was gekomen. Integendeel. In percentage hebben de drie partijen niet eens 50% van de stemmen behaald. Dus meer inbreng van de andere partijen nodig.
Maar als je dan vervolgens 29 pagina’s nodig hebt om een akkoord ‘op hoofdlijnen’ op te schrijven, dan zie je direct dat CDA, PRO en FNP het niet gesnapt hebben. Waarom zouden ze ook. Ze waren in de vorige periode – en zeker richting de verkiezingen – in allerlei uitingen al zo verguld van zichzelf dat er van enige bescheidenheid geen sprake is. Ze willen nog steeds de dienst uit maken.
Voorbeeldje van dat bepalen zit al in de volgende frase.“Ondernemers helpen onze gemeente vooruit en hebben ruimte nodig om te groeien en te vernieuwen. (..) Waar nodig ontwikkelen we nieuwe bedrijventerreinen, onder andere in Bolsward en Makkum.” Waarom Bolsward en Makkum speciaal genoemd? Waarom niet ook Workum, Koudum, Stavoren, Kimswerd, enzovoort? Zitten daar geen ondernemers? Waarom niet gezegd: ‘Waar mogelijk’?
Verder bestempelen de coalitiepartijen Sneek en Bolsward als ‘de huiskamers’ van de gemeente. Huh? Als ik me een huiskamer in een woning voorstel is dat vrijwel de eerste ruimte van zo’n woonhuis. Een plek waar ‘moeder of vader wacht met een koppie thee en een kaakje’. Daarna ga je naar je eigen kamertje waar je je eigen dingen gaat doen. Gelooft het college nu echt dat als je in Laaksum, Cornwerd, Lollum of Oosterwierum woont je eerst ‘gezellig’ Sneek of Bolsward gaat bezoeken? Zo’n opmerking is alleen uit te leggen als: “We moeten een argument verzinnen om aan de inwoners uit die andere 87 kernen dan Sneek of Bolsward duidelijk te maken waarom zij (via hun Onroerend Zaak Belasting) mee moeten gaan betalen aan de verbouwing van Bolsward en Sneek’” Wat zeker geldt voor de megalomane plannen over Sneek.
De coalitie zegt te gaan werken met Startnotities en Opinienota’s. Ik zou tegen de andere fracties dan die van de coalitie willen zeggen: “laat je geen zand in de ogen strooien.” Als oud-beleidsadviseur van Statenlid Theun Wiersma heb ik ervaring met dit soort trucs.
Vanaf 2019 ontstond de coalitie CDA-VVD-PvdA-FNP in Provinciale Staten van Fryslân. Ook deze partijen gingen werken met Startnotities. Maar uit zo’n notitie bleek overduidelijk welke richting de coalitie uit wilde. Soms was er een keuze tussen twee of drie oplossingen. Daarbij gaven Gedeputeerde Staten (zoiets als in de gemeente College van B&W) dan wel een voorkeursoplossing aan. En raad eens wat? Precies díe oplossing werd aangenomen door Provinciale Staten (in de gemeente de Raad). Goh, wat vreemd… Nee hoor, want de Statenleden van CDA, VVD, PvdA en FNP – de coalitie hadden de meerderheid en stemden altijd voor datgene waar Gedeputeerde Staten mee kwam.
Ik herinner me een keer de uiterst eerlijke opmerking van een VVD-Statenlid: “Ja, meneer Wiersma, ik ben het met u eens dat het anders kan. Maar ik zit nu eenmaal in een coalitie dus ik ga niet met u mee”. Ik wens de andere fracties in Súdwest veel sterkte; want zoiets is erg frustrerend. CDA, PRO en FNP maken gewoon de dienst uit.
Gezien mijn bijdragen op dit platform over de woningbouw in Koudum en de positie van (weer) wethouder Rietman daarin, was ik benieuwd wat er over woningbouw in zou staan.
De coalitie gaat door waar Rietman vlak voor de verkiezingen was gebleven: “De gemeente bouwt zelf geen woningen, maar we nemen de regie om woningbouw te versnellen.”
Oké, dus op het Patyna-terrein in Koudum, aangekocht door de gemeente met door de gemeente 27 woningen ingetekend, zullen anderen die woningen moeten gaan bouwen. Alsof er tig aannemers staan te dringen om uit de hand van de gemeente te gaan eten: de huizen bouwen, die de gemeente wil tegen de prijzen, die de gemeente wil. Ik ben zeer benieuwd of dat gaat werken.
Ik lees overigens nergens in het coalitieakkoord dat deze truc ook elders toegepast gaat worden: gemeente koopt een stuk grond – bepaalt wat voor huizen er op moeten komen – gaat op zoek naar aannemers / projectontwikkelaars, die die huizen gaan bouwen. Zit Koudum met een proefkonijn, waardoor dit terrein nog vele jaren braak blijft liggen?
Verder lees ik: “We brengen partijen bij elkaar, zoals ontwikkelaars, woningcorporaties, verhuurders en woningzoekenden en zorgen dat plannen sneller van de grond komen.” Klinkt mooi, maar dan mis ik een stakeholder: de omwonenden van een project. Als je die niet vanaf het begin van het plan ook betrekt bestaat de kans op (langdurig) bezwaar en beroep (tot aan de rechter) achteraf.
Ook het volgende klinkt hoopgevend: “We pakken woningbouw samenhangend aan: van plan tot sleutel. Zo houden we tempo, kwaliteit en betaalbaarheid in het oog. We maken het eenvoudiger voor initiatiefnemers en marktpartijen om plannen te ontwikkelen. Met hen gaan we aan tafel en zorgen we voor duidelijke en snelle procedures voor vergunningen.” Maar ook hier mis ik ‘de omwonenden’. Want voorheen werden de plannen van m.n. projectontwikkelaars samen met ambtenaren uitgekauwd gepresenteerd aan de omwonenden. Die dan weer een bezwaar- of beroepsprocedure zouden kunnen beginnen.
En verder moeten ambtenaren ‘sneller tot vergunning komen‘. Dat vergt een omslag in denken binnen de organisatie. Tot nu toe heb ik niet anders meegemaakt dan dat – ook bij kleinere projecten – vele ambtenaren hun plas over de plannen moesten doen. Soms hebben zelfs stedenbouwkundigen vanuit het buitenland, die niet eens weten waar het betreffende dorp ligt en hoe de situatie in werkelijkheid is, het nodige in de melk te brokkelen.
De coalitie hecht nogal aan de samenwerking met ‘de organisatie’; het geheel van ambtenaren. Hopelijk vergeet het college niet om waar nodig de organisatie om te vormen. Dienstbaarheid moet voorop staan.