Deze week was er een inloopbijeenkomst in Koudum. Daar werden geïnteresseerden bijgepraat over een plan van de gemeente Súdwest-Fryslân om 27 woningen in Koudum te realiseren. Ja ja, eindelijk lijken er nieuwe huizen te worden gebouwd aan de Tjalke van der Walstraat, zo meldde de Leeuwarder Courant enthousiast op 5 maart 2026 in een verslag van de bijeenkomst.
De gemeente gaat op een L-vormig perceel van het voormalig verzorgingstehuis De Finke in Koudum zelf de woningen realiseren. Het plan is specifiek gericht op het behouden van jongeren in het dorp en het voorzien in de lokale woningbehoefte. In samenwerking met WoonFriesland komen er tien sociale huurwoningen en voor starters en doorstromers komen er vijftien ‘betaalbare’ koopwoningen. Ten slotte worden er twee halfvrijstaande woningen in een iets duurder segment gebouwd.
Eindelijk, zullen veel Koudumers verzuchten. Plannen voor huizenbouw op dat terrein, overigens net als elders in Koudum, waren er langer. “Maar er gebeurde niets, constateert wethouder Michel Rietman,” tekende de Leeuwarder Courant op. Dat weten de Koudumers maar al te goed en de gemeente ook, trouwens. Die wordt al jaren door bezorgde Koudumers bestookt met informatie over de stagnerende huizenbouw in Koudum, via regulier overleg met Dorpsbelangen, via ingezonden brieven of via specifieke uitnodigingen om het probleem voor de zoveelste keer uit te leggen.
De Koudumers moeten overigens nog wel weer een paar jaar geduld hebben. Hoewel de ideeën deze week aan de inwoners zijn gepresenteerd tijdens de inloopbijeenkomst, duurt het even voordat de eerste paal de grond in gaat. De bouw start zodra er minimaal zeven woningen zijn verkocht en de huidige prognose voor de start van de werkzaamheden is 2029.
Ik woon nu bijna tien jaar in Koudum en in de loop der jaren hoorde ik de Koudumers steeds vaker klagen over het gebrek aan nieuwe woningen in Koudum. Ik ben niet zo iemand die altijd direct de schuld op ‘de gemeente’ schuift. ‘De gemeente’ is niks anders dan een club mensen die voor alle inwoners van de gemeente probeert de boel zo goed mogelijk te regelen. De een kan dat wat beter dan de ander, zullen we maar zeggen. En: die club hebben ’we’ per slot van rekening voor het grootste deel zelf gekozen. Dat daar zelden de mensen zitten waar ik op stem, maakt voor het principe niks uit.
Maar op het gebied van de woningbouw in Koudum heeft de gemeente het niet goed gedaan. En dat is een te vriendelijk understatement. In de jaren dat ik in Koudum woon, heb ik gezien dat de berichtgeving over woningbouw in Koudum verschoven is. In de eerste jaren waren er mooie hoopvolle berichten over verduurzaming van bestaande woningen en over ‘beheerst bouwen’. Daarbij zouden lege plekken in Koudum ingevuld worden. Denk daarbij aan het terrein aan de Onderweg, waar basisschool De Welle heeft gestaan. Een jaar voordat ik hier kwam, sloot deze school de deuren na een fusie. Ik heb het oude, verwaarloosde gebouwtje nog zien staan, voordat het tegen de vlakte ging en er plannen kwamen voor woningbouw op het terrein.
Vanaf 2020 waren er plannen voor de bouw van een stuk of vijftien appartementen en twee huizen. Die twee huizen (aan de Vermaningsweg) staan er nu, maar de (inmiddels tien en veel te dure) appartementen worden maar niet gebouwd. Niet zo gek dus, dat de hoopvolle berichten over huizenbouw in Koudum steeds vaker veranderden in berichten met een groeiende frustratie over het gebrek aan betaalbare nieuwe woningen en vooral de lakse en soms ronduit tegenwerkende houding van de gemeente Súdwest-Fryslân. Plaatsgenoot Rob Goedhart legde dat ruim een jaar geleden al eens duidelijk uit in een artikel op Brekt met de alles zeggende titel: ‘Het onbegrijpelijke woningbouwbeleid van wethouder Rietman’.
De laatste paar jaar werd de toon naar de gemeente steeds kritischer. Inwoners en ondernemers uit Koudum uitten hun ongenoegen over de trage voortgang en het gebrek aan echte uitbreiding. Zo wezen ondernemer Willem Folkertsma en kritisch inwoner Rob Goedhart in een groot artikel in de Leeuwarder Courant van 24 april 2024 erop dat Koudum er al dertig woningen bij had kunnen hebben, maar dat de gemeente de plannen blokkeerde.
Dat kwam voor een groot deel door een al veel vaker naar voren gebrachte, maar nog steeds onbegrijpelijke blunder van de gemeente. Die hanteerde een lijst met bouwlocaties waar in de praktijk al jaren niets gebeurde, terwijl nieuwe initiatieven werden afgewezen omdat het maximumaantal woningen al bereikt zou zijn. Ook snapte de gemeente niet dat als je eerst huizen sloopt om daarna nieuwe woningen te bouwen, per saldo het aantal woningen in Koudum niet groter wordt. Onder andere de website Koudum.nl maakte dat al eerder duidelijk, naar aanleiding van de nieuwe huizen aan de Oostenveldseweg en Jacobus van der Waeyenstraat in 2023.
Maar voor nu genoeg geklaagd. Er lijkt nu een kleine doorbraak te zijn met het woningbouwproject aan de Tjalke van der Walstraat. Zowaar gaat de gemeente doen waar ze voor bedoeld is: de regierol grijpen. Nadat commerciële partijen en zorgorganisatie Patyna er niet uitkwamen, kocht de gemeente Súdwest-Fryslân eind 2025 de grond aan de Tjalke van der Walstraat zelf aan om de bouw vlot te trekken. En laten we vooral hopen dat dat project goed verloopt.
Ondertussen kan de gemeente de veel te breed gegroeide kloof tussen de gemeentelijke tekentafel en de dagelijkse realiteit in Koudum overbruggen door twee simpele stappen te zetten. Ten eerste ophouden met het gebruiken van cijfers die niet kloppen met de praktijk. En ten tweede gebruik maken van de creatieve ideeën van de Koudumers zelf. Want die zijn er, zoals het ombouwen van winkelpanden, kleinschalige inbreidingslocaties of grotere projecten zoals op het braakliggende terrein tegenover het voormalige politiebureau.
En laat de gemeente dan ook eens echt creatief en constructief omgaan met aanpassingen van een bestemmingsplan, zodat iedereen daar beter van wordt: zowel de inwoners van Koudum als de gemeente Súdwest-Fryslân.
© Jelle van der Meulen