Categorieën
Bestuurscultuur Leeuwarden Commentaar Fryslân Nederland Politiek

SYBRAND BUMA, BURGEMEESTER VAN LEEUWARDEN: HIJ IS ER WEL EN OOK WEER NIET

Sybrand Buma als CDA-lijsttrekker in 2017.

Sybrand Buma treedt in het najaar van 2025 op als informateur voor een nieuwe kabinetsformatie en brengt daarover op 8 december 2025 eindverslag uit. Buma, in Workum geboren en in Sneek opgegroeid, heeft een lange staat van dienst in de vaderlandse politiek. Zeventien jaar en zes dagen, vanaf 23 mei 2002 tot 21 mei 2019, is hij Tweede Kamerlid voor het CDA. In deze periode vervult Buma van 12 oktober 2010 tot 21 mei 2019 het fractievoorzitterschap van het CDA. Er treedt in 2018 en zeker in de eerste maanden van 2019 een manifeste kentering op in de carrière van christendemocraat Buma. In de loop van 2019 wordt hij weliswaar burgemeester van Leeuwarden, maar soms lijkt hij dat ook weer niet te zijn.

Voorzijde Tegen het cynisme, auteur Sybrand Buma en uitgegeven in 2016.

Het tanende partijleiderschap van Buma

In de loop van 2018 groeien in het CDA twijfels over het partijleiderschap van Buma. Als hij op 24 november 2018 het woord voert op de Dag van de Christendemocratie in Amersfoort, laat hij, volgens CDA-kenner en historicus  Pieter Gerrit Kroeger, na in zijn spreekbeurt voort te borduren op de geweldige speech van medicus-kosmonaut André Kuipers, die daarvoor wordt gehouden. Het komt erop neer dat Buma geen sterk verhaal houdt. Voor de achterban van de partij werd nu echt duidelijk dat de partijleider op de weg naar de uitgang was. 1

Kroeger schrijft verder:

Reeds voor de maanden van een partijcongres van 9 februari 2019 zoekt de partijtop een uitweg voor een nieuwe partijleider. Men zocht een eervolle aftocht voor de aanvoerder van wie geen nieuwe politieke impulsen en ideeën meer verwacht werden en wiens electorale magnetisme toch al niet te hoog was ingeschat. 2

Bovenstaande uitgave werd in 2020 uitgegeven door Prometheus.

Omdat VVD-er Clemens Cornielje in april 2018 aangeeft te willen stoppen als CdK van Gelderland,3 wordt Buma voor deze post gepolst. Maar hij weigert. Hij bleef zich richten op het Torentje, waar Rutte vooral niet moest denken dat hij er een soort abonnement op had, 4 aldus Kroeger. 

Artikel van Frits Wester:  9 februari 2019

Niet geheel toevallig verschijnt een artikel van politiek journalist Frits Wester over de positie van Buma op zaterdag 9 februari 2019, als op dat moment ook een CDA-congres in de Kromhouthal in Amsterdam plaatsvindt. Het blijkt dat er aan de stoelpoten van Buma wordt gezaagd. Wester schrijft: Niemand zegt het nog openlijk, maar je proeft bij veel kopstukken een duidelijke hunkering naar een nieuwe leider.5 En: Want dat Buma de kar nog een keer gaat trekken, gelooft vrijwel niemand meer in de partijtop.6

Op dit congres volgt de Rotterdamse advocaat Rutger Ploum Peetoom op als CDA-voorzitter. Volgens Wester is Ploum uit het goede hout gesneden, want hij is een bestuurder die niet alleen oog heeft voor procedures, maar ook in staat is lastige knopen door te hakken. En dat is nodig gezien de kwetsbare toestand waarin het CDA verkeert. De partij haalde 19 zetels bij de laatste verkiezingen en staat nu al tijden rond de tien zetels in de peilingen. Tel daar het dalende ledenaantal bij op en je ziet een partij in verval.7

Op naar Leeuwarden

In voorjaarsmaand april 2019 klinkt in de media door dat Buma de nieuwe burgemeester wordt van Leeuwarden.8 Begin juli 2019 zegt Buma in een interview met Martijn Delaere van Binnenlands Bestuur: Afgelopen zomer besloot ik om te stoppen als politiek leider van het CDA; in ieder geval wilde ik in 2021 niet meer meedoen aan de verkiezingscampagne.9 Deze uitspraak is niet in overeenstemming met wat Kroeger schrijft, dat Buma door het aanstaande vertrek van partijvoorzitter Peetoom: hoopte op een nieuwe partijvoorzitter met wie hij door een deur kon, zodat de stilstand voorbij zou gaan en zijn leiderschap niet ondermijnd zou worden.10

Op 26 augustus 2019 wordt Buma tot eerste burger van de Friese hoofdstad benoemd. Zijn opvolger als CDA-fractievoorzitter in de Tweede Kamer wordt de eveneens uit Fryslân afkomstige Pieter Heerma. En de namen van ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Hugo de Jonge (VWS) doen de ronde als mogelijke nieuwe partijleider van het CDA.

De Hofvijver, het Binnenhof en daarachter enkele ministeries in Den Haag. © Floriske Gerritsma

Kritiek van Gerard Jorna, oud-politiecommissaris

Al in de eerste maand na zijn installatie gaat Buma in de fout met, naar later blijkt, een valse beschuldiging door gemeentesecretaris Hoek en griffier Van der Heide van een integriteitsschending aan het adres van Selo Boxman, raadslid van Lijst058, ontdekt Jorna. Een onafhankelijk onderzoek leidt tot de vaststelling dat van een integriteitsschending door Boxman geen sprake is. Desondanks presenteren burgemeester Buma en de griffier de uitkomsten op een zodanige wijze, dat bij raadsleden het beeld ontstaat dat wèl sprake moet zijn geweest van een integriteitsschending. Boxman verlaat daarop gedesillusioneerd de lokale politiek,11 aldus voormalig politiecommissaris Jorna.

De kwestie Boxman staat niet op zich, want Jorna ontdekt ook dat Buma zich in de zogenaamde integriteitskwestie rond GroenLinks-raadslid Pim Astro opnieuw vergaloppeert. Ook in dit geval is sprake van een valse melding door griffier Van der Heide. Buma beschuldigt Astro publiekelijk van een integriteitsschending, terwijl daar achteraf geen enkel bewijs voor blijkt te zijn. En met behulp van de griffier weet Buma de raad wederom om de tuin te leiden,12 aldus Jorna.

Langer in Leeuwarden

Buma ambieert een tweede periode als burgemeester van de Friese hoofdstad, want op 14 december 2024 vertelt hij op Omrop Fryslân tot zijn pensioen te willen aanblijven in Leeuwarden.13 Hij kan tevreden zijn als de gemeenteraad op 12 maart 2025 beslist hem bij CdK Arno Brok voor te dragen voor een tweede ambtstermijn. Op 13 maart 2025 schrijft de Omrop dat Buma er niet over peinst om terug naar Den Haag te gaan.  Op de vraag of hij klaar is voor een ministerpost, zegt Buma: Dan heb ik veel namen, maar niet mijn eigen naam.14 En: Dat doe ik niet meer. Ik heb dat gedaan, het was een mooie tijd, maar ik ben hartstikke blij dat ik hier ben.15

Bij zijn herbenoeming op 27 augustus 2025 zegt Buma dat raadsleden zich niet moeten laten  afleiden door Haagse vraagstukken, maar zich richten op de gemeente.16 Een enigszins merkwaardige opmerking, omdat de politieke verleiding richting Den Haag eerder op hemzelf betrekking heeft.

Bontenbal in Leeuwarden

Buma nodigt drie weken voor de landelijke verkiezingen van 29 oktober 2025 CDA-lijsttrekker Henri Bontenbal uit naar de Friese hoofdstad. Op woensdagochtend 8 oktober krijgt Bontenbal een rondleiding door enkele sociaal zwakke stadswijken in Leeuwarden. Op het burgemeesterskantoor wisselen Buma en Bontenbal boeken uit. De burgemeester verlaat daarop zijn kantoor zodat zijn landelijke opvolger met een journalist kan praten. En zodra Buma vertrokken is geeft Bontenbal toe dat hij Buma lange tijd had onderschat.17

Affiche met aankondiging van Henri Bontenbal in Hoogezand op 16 mei 2025.

Uit de invitatie blijkt dat Buma als burgemeester Den Haag niet loslaat en niet geheel neutraal boven de partijen staat in Leeuwarden en hij zich sterk betrokken voelt bij de landelijke politiek.

Informateur Buma

De relatie van Buma tot de landelijke politieke krijgt wederom cachet als hijop woensdagmiddag 12 november 2025 om 16.30 uur samen met D66-er Wijers tot informateur wordt benoemd. De laatste trekt zich snel terug vanwege eerder gemaakte beledigende opmerkingen aan het adres van VVD-leider Dylan Yeşilgöz.

De benoeming van Buma roept vraagtekens op in de Leeuwarder gemeenteraad. Fractievoorzitters Jan-Willem Tuininga (FNP) en Otto van der Galiën (Lijst058) beoordelen de benoeming als eervol, maar ook dat Buma zich teveel onderscheidt als CDA-coryfee.18 Van der Galiën: Hij zou geen politiek profiel hebben in onze gemeente, maar dat is nu mislukt. Het is nu weer CDA-prominent Buma.19 Daar komt nog bij dat Buma op die woensdagavond halverwege een begrotingsvergadering opstapt en naar Den Haag vertrekt voor overleg. FNP-fractievoorzitter Tuininga heeft daar moeite mee: Het is onze belangrijkste bijeenkomst in het jaar. Ik dacht wel: jonge, moet dit nu zo?20

Het betreft terechte kritiek van Tuininga op het tijdstip van vertrek. Buma had beter aan het einde van die middag kunnen vertrekken, of nog beter donderdagochtend vroeg.

Het Binnenhof. © Floriske Gerritsma

Conclusie

Sybrand Buma wordt gezien als CDA-prominent. Niettemin wordt hij in de eerste maanden van 2019 door partijgenoten in de CDA-top weg gemanoeuvreerd uit de Haagse politiek, waarna hij bestuurlijk onderdak vindt als burgemeester van de Friese hoofdstad.

Aan de hand van de omschreven opsommingen wordt helder dat Buma zelf twijfels laat ontstaan over zijn motivatie voor het burgemeesterschap van de Friese hoofdstad, omdat zijn ogen nogal sterk gericht zijn op de landelijke politiek in Den Haag. Bovendien heeft hij nog tijd over voor het schrijven van twee boeken tijdens het uitoefenen van die functie. De eerste publicatie verschijnt in oktober 2023 en gaat over Wiardus Willem Buma, een van zijn voorouders. Bijna exact twee jaar later publiceert Buma: Fries geluk: Keuzes voor de toekomst van Fryslân.

Publicatie van auteur Sybrand Buma, die verschijnt in oktober 2023.

De kritische Jorna stuurt in 2025 een aantal brieven aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties met het verzoek niet tot herbenoeming van Buma over te gaan. De vroegere Leeuwarder politiecommissaris is van mening dat Buma niet geschikt is voor een tweede termijn omdat hij niets terecht brengt van zijn wettelijke taken: bevordering van de bestuurlijke integriteit en de zorg voor een goede behandeling van klachten in de gemeente. Sterker nog: Jorna beweert dat Buma door zijn gedrag zelfs schade heeft toegebracht aan de integriteit van het gemeentebestuur. Ook stelt Jorna vraagtekens bij de onafhankelijkheid van de herbenoemingsprocedure.

Al met al is het de vraag of Buma geschikt voor de functie van burgemeester kan worden genoemd. Bij zijn terugkomst als informateur in Leeuwarden op 11 december laat hij er geen twijfel over bestaan geen ministerschap in een nieuw kabinet te ambiëren. Dat wil ik absoluut niet, ik blijf hier in Friesland. Ik heb geen enkele ambitie om weer in het politieke bedrijf aan het werk te gaan.21 Zou Buma dan toch eindelijk zijn weg in Leeuwarden hebben gevonden? Dat blijft de vraag. Misschien is hij er binnenkort ook weer niet.

Wiebe Dooper, historicus

Noten

  1. Kroeger, Gerrit Pieter. Tand des tijds – Het CDA in de nieuwe eeuw, 506.
  2. Idem, 471.
  3. Gegevens Clemens Cornielje op: https://nl.wikipedia.org/wiki/Clemens_Cornielje
  4. Kroeger, Gerrit Pieter. Tand des tijds – Het CDA in de nieuwe eeuw, 472.
  5. Frits Wester op RTL Nieuws. ‘’Nieuwe CDA-partijvoorzitter staat voor taak: hoe vertel ik het Buma?’, 9 februari 2019. https://www.rtl.nl/nieuws/politiek/artikel/4603446/frits-wester-nieuwe-cda-partijvoorzitter-staat-voor-taak-hoe-vertel
  6. Idem.
  7. Idem.   
  8. RTL Nieuws: ‘CDA-leider Buma getipt als burgemeester voor Leeuwarden’’, 26 april 2019. https://www.rtl.nl/nieuws/politiek/artikel/4691206/buma-getipt-als-burgemeester-voor-leeuwarden
  9. Martijn Delaere op BinnenlandsBestuur.nl; “Buma: ‘De burgemeester van Leeuwarden verveelt zich niet’”, 6 juli 2019. https://www.binnenlandsbestuur.nl/bestuur-en-organisatie/herindeling/buma-de-burgemeester-van-leeuwarden-verveelt-zich
  10. Kroeger, Gerrit Pieter. Tand des tijds – Het CDA in de nieuwe eeuw, 469-470.
  11.  Gerard Jorna: ‘Selo Boxman versus de gevestigde orde van Leeuwarden. Wat is er mis in de Friese hoofdstad? (6).’ https://www.brekt.nl/selo-boxman-versus-de-gevestigde-orde-van-leeuwarden-wat-is-er-mis-in-de-friese-hoofdstad-6/ Op deze site treft u meer artikelen aan over deze kwestie. U kunt daarvoor de zoekbalk gebruiken.
  12. Gerard Jorna: ‘Misbruik van integriteitsonderzoek in de gemeente Leeuwarden. Sybrand Buma misleidt de gemeenteraad met een smaadschrift ten koste van Pim Astro.’ https://www.brekt.nl/?s=Sybrand+Buma+misleidt+de+gemeenteraad+met+een+smaadschrift+ten+koste+van+Pim+Astro+ Op deze site treft u meer artikelen aan over deze kwestie. U kunt daarvoor de zoekbalk gebruiken.
  13. Omrop Frysân; ‘Sybrand Buma wil tot pensioen burgemeester van Leeuwarden blijven’, 14 december 2024.  https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17070161/sybrand-buma-wil-tot-pensioen-burgemeester-van-leeuwarden-blijven
  14.  Idem: ‘Buma mag door en verkiest Leeuwarden boven Den Haag: “Dat doe ik niet meer’”, 13 maart 2025. https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17308313/buma-mag-door-en-verkiest-leeuwarden-boven-den-haag-dat-doe-ik-niet-meer
  15.  Idem.  
  16.  Idem: “Buma herbenoemd als burgemeester: focus op Leeuwarden, niet op ‘Haagse sores’”, 27 augustus 2025. https://www.omropfryslan.nl/nl/nieuws/17737077/buma-herbenoemd-als-burgemeester-focus-op-leeuwarden-niet-op-haagse-sores
  17.  Coen van de Ven op de Groene.nl: ‘Het appèl van Henri Bontenbal’, 20 oktober 2025. https://www.groene.nl/artikel/het-appel-van-henri-bontenbal
  18. Nieuwsbericht Omrop Fryslân opNOS.nl: ‘Buma informateur, gemeenteraad Leeuwarden verrast. “Moet dit nu zo?'” https://nos.nl/regio/friesland/artikel/694569-buma-informateur-gemeenteraad-leeuwarden-is-verrast-moet-dit-nou-zo
  19. Idem.
  20. Idem.  
  21. Leeuwarder Courant, lc.nl: ‘Burgemeester Buma is blij bij terugkeer in Friesland na klus als informateur’, 11 december 2025. https://lc.nl/friesland/leeuwarden/burgemeester-sybrand-buma-is-blij-terug-in-leeuwarden-na-klus-als-informateur-48038587.html

Geraadpleegde literatuur, kranten en andere media

BinnenlandsBestuur.nl
De Groene Amsterdammer, Groene.nl
Gerard Jorna. Artikelen op BREKT.NL
Kroeger, Gerrit Pieter. Tand des tijds – Het CDA in de nieuwe eeuw. Promotheus, Amsterdam 2020.
Leeuwarder Courant, lc.nl
OmropFryslân.nl
NOS.nl
RTL Nieuws, RTL.nl
Wikipedia.org