Zojuist nam ik een kijkje op de weersvooruitzichten van het KNMI over de komende weken. Er blijkt geen winterse periode meer te komen. De afgelopen weken werd een beetje geschaatst en hadden verkeersdeelnemers enkele keren last van sneeuw en ijzel. Degenen die het meest klaagden over winterse taferelen waren verwende mensen in een warme huiskamer. En natuurlijk alle media, onder wie de Friese, klopten iedere weersverwachting op.
In de jaren tachtig van de vorige eeuw sprak ik twee mannen die rustig en evenwichtig over vroegere winters vertelden. De eerste was een ver familielid en geboren op een skûtsje. Hij had nog meegemaakt dat het gehele gezin op het vastgevroren schip in de dorpsvaart de wintertijd doorkwam.
Hij schaatste enkele Elfstedentochten op Friese noren met andere jonge mannen uit de directe omgeving. Allen hadden onder het wollen hemd een laag kranten om zoveel mogelijk lichaamswarmte te behouden. Toen ze vertrokken, werd een of meerdere keren afgebonden om enkele andere bevriende deelnemers te helpen bij het melken van de laatste koeien. Uiteindelijk werd Leeuwarden bereikt en vervolgens het Elfstedentraject afgelegd, waarna wederom bij het melken werd geholpen. Op deze wijze werd bijna 300 km op Friese noren afgelegd, aangevuld met enkele werkzaamheden.
Het tweede gesprek voerde ik met Jan Uitham, de schaatser die als tweede binnenkwam in de Elfstedentocht van 1963 en in totaal zes tochten uitreed, waaronder de laatste in 1997. Uitham belde op een winterse middag aan bij mijn eenvoudige bovenwoning, vlak buiten het centrum van de stad Groningen. Hij kwam de stand van de elektriciteit opnemen.
Uitham was gekleed in een lange grijze winterjas en droeg oorwarmers en een pet. Uiteraard kwamen de winterse omstandigheden ter sprake.
Op een bepaald moment vroeg ik of hij wel eens de Elfstedentocht had geschaatst. Zijn antwoord was uitermate summier en ongeveer luidde: Ja, die heb ik wel eens gereden. Op geen enkele manier pochte hij en evenmin klagen over echte vrieskou. Gedurende een klein kwartier leerde ik een beminnelijke Grunneger kennen, die bescheidenheid hoog in het vaandel had.
Diezelfde avond zag ik op tv de legendarische zwart wit filmbeelden van de Elfstedentocht uit 1963 voorbij komen, die gewonnen werd door Reiner Paping uit Ommen. Ook werd mijn gesprekspartner genoemd: Jan Uitham, veehouder uit Noorderhogebrug.
Wiebe Dooper