Door Bert van den Braak op Parlement.com
Parlementaire democratie is niet perfect, maar alternatieven zijn slechter.
Hoe komt de wil van het volk tot uiting? Dat lijkt een simpele vraag. Er zijn immers verkiezingen en die leiden tot samenstelling van (en verhoudingen in) de Tweede Kamer. Niettemin is soms het geluid te horen, dat ‘de bevolking’ toch eigenlijk voor intrekking van de Spreidingswet is of dat het zittende kabinet nog nauwelijks steun heeft. Meningen, gevoelens en peilingen bepalen die opvatting. Het parlementaire stelsel is anders. Het is niet perfect en er zijn wellicht alternatieven, maar geen ervan is beter.
Hoewel er ook aanzienlijke verschillen zijn, is er een parallel te trekken tussen de politieke situatie en verhoudingen na de verkiezingen van 1913 en na die van 2025. De uitkomst was in beide jaren dat er nauwelijks een parlementair meerderheidskabinet was te vormen. In 1913 had dat gekund als partijen ter rechterzijde (confessionelen) en linkerzijde (liberalen en sociaaldemocraten) een gemengd kabinet hadden gevormd. In 2025-2026 was een meerderheidskabinet denkbaar als vier middenpartijen (D66, VVD, PRO en CDA) samenwerking waren aangegaan.
In 1913 was de uitkomst een liberaal-vrijzinnig extraparlementair kabinet-Cort van der Linden. De sociaaldemocraten hadden wellicht wel kunnen deelnemen, maar de SDAP verkoos vanwege strategische redenen buiten het kabinet te blijven. In 2025-2026 blokkeerde de VVD deelname van GroenLinks-PvdA (PRO), nog voordat onderzocht was of er tot inhoudelijke overeenstemming kon worden gekomen.
Belangrijk was dat premier Cort van der Linden in 1913 ook de ‘volkswil’ als basis nam voor het kabinetsbeleid.1) Wat dat precies inhield bleef enigszins vaag, maar feitelijk bedoelde hij dat ook met opvattingen van de niet-liberale partijen rekening zou worden gehouden. Van der Linden vond dat het kabinet een zelfstandige positie moest innemen ten opzichte van partijen. Dat nam niet weg dat het zoeken naar parlementaire meerderheden noodzakelijk bleef.
Leest u verder via: https://www.parlement.com/column/202607/de-volkswil-zit-het-parlement