Sinds de opkomst van de televisie vanaf de jaren zestig is beeldvorming voor politici steeds belangrijker geworden. En al langer dan een decennium zijn sociale media niet meer weg te denken als podium voor politici. De vraag komt naar boven of de journalistiek – de pers dus – medeverantwoordelijk is voor ijdeltuiterij in die beeldvorming?
Een algemene factor is dat de toegenomen maatschappelijke polarisatie ook deel uitmaakt van de politieke cultuur en de journalistiek. Daarbinnen is weinig nuance mogelijk en het uiten van harde woorden, ook scheldpartijen, zijn geen uitzondering. Daarvan is PVV-leider Wilders de exponent. Hij maakte op zaterdag 5 juni 2021 in een tweet journalisten uit voor tuig van de richel. (bron:
https://nos.nl/artikel/2384036-journalistenvakbond-nvj-wil-in-gesprek-met-wilders-over-tweet) In een Kamerdebat van december 2023 weigerde hij die uitspraak terug te nemen. (bron: https://www.villamedia.nl/artikel/wilders-wil-uitspraak-journalisten-zijn-uitzonderingen-daargelaten-gewoon-tuig-van-de-richel-niet-terugnemen)
Daarentegen nemen columnisten van de gevestigde en meestal links georiënteerde pers partijen ter rechterzijde op de hak. Gehanteerde begrippen als radicaalrechts en extreemrechts vormen daarbij geen uitzondering. En binnen die context is inhoud meestal vers twee. Maar ook in serieus geachte verslaggeving komt deze gang van zaken voor.
Daar waar de pers inhoudelijke en onafhankelijke beschouwing verwaarloost, gedijt de ijdeltuiterij van politici. Omrop Fryslân, Leeuwarder Courant, Omroep Súdwest en GrootSneek volgen in grote lijnen het verhaal van het college van Súdwest-Fryslân. Het kritisch volgen van bijvoorbeeld wethouder Michel Rietman komt binnen deze media niet of nauwelijks voor. (bron:
https://www.brekt.nl/woningbouw-in-koudum-komt-niet-goed-van-de-grond/) |Teveel verslaggevers in Fryslân behagen dit type politicus door het verhaal grotendeels weer te geven en daarbij geen enkele kritische vraag te stellen. Een kwalijke zaak.
Gedurende zijn werkzame tijd bij de Volkskrant keek ik op zaterdag uit naar de haarscherpe column van journalist en historicus Jan Blokker (1927-2010). Dat was genieten. Hij nam stelling tegen iedere politieke kleur. Pieter Klok, de huidige hoofdredacteur van deze krant, kan nog wel wat opsteken van Blokker.
Tenslotte: indien de pers geen kritische vragen stelt aan politici en niet op onafhankelijke wijze over de politiek schrijft, groeit de ijdeltuiterij van politici. Dit verschijnsel lijkt al een gewoonte te zijn geworden.
Wiebe Dooper