De aftrap voor de gemeenteraadsverkiezingen in Súdwest-Fryslân is afgegeven en partijen zullen op sociale media veelvuldig zijn te zien. Verkiezingsplakkaten hangen voor ramen en hier en daar op strategische punten langs de weg opgesteld. Bij ieder van de twaalf deelnemende partijen volgt hieronder een beschouwing.
GroenLinks-Partij van de Arbeid (1)
Marianne Poelman is een goede lijsttrekker voor GrL-PvdA. Vier jaar geleden won de PvdA de raadsverkiezingen in Súdwest met 8 zetels. GroenLinks scoorde toen 2 zetels. Het is echter uitgesloten dat GrL-PvdA op woensdag 18 maart 10 zetels haalt.
Allereerst verliest de partij door het falende autoluwe beleid van wethouder Michel Rietman kiezers uit het Sperkhem, de Noorderhoek, de Noordoosthoek en andere delen van de Waterpoortstad. De kandidaat-raadsleden Edwin Cnossen en Idske Koopmans hebben overigens in een eerder stadium hun goede wil getoond door in gesprek te gaan met winkeliers over de gevolgen van het autoluwe beleid.
Ook lopen kiezers weg bij GrL-PvdA, omdat de vertrouwde sociaaldemocratie binnen de nieuwe partij een ondergeschoven kindje is geworden. Daar staat tegenover dat het collegebeleid en het verhaal van GrL-PvdA prominent wordt gepresenteerd door GrootSneek en Omroep Súdwest: een smet op de transparantie van de lokale democratie.
CDA (2)
Lijsttrekker Bauke Dam staat graag in de media. Tijdens de campagne profileert hij zich op een te doorzichtige en amusante manier alsof het succes van bedrijven mede te danken is aan zijn aanpak als wethouder van Economische Zaken, Ruimtelijke Ontwikkeling en Omgevingswet.
Het blijft een vraagteken waarom CDA-leden Petra van den Akker, ook wethouder in het huidige college, niet hebben gekozen tot lijsttrekker. Zij is inhoudelijk sterker dan Dam en streeft minder sensatiezucht na in de media. Vermoedelijk heeft Van den Akker niet de ambitie om de lijst aan te voeren en gedijt ze beter in een schaduwrol.
Momenteel beschikken de christendemocraten over 7 raadszetels en – ook gezien de landelijke ontwikkelingen – kan het CDA die op woensdag 18 maart behouden. Een zetel winst valt evenmin uit te sluiten en daarmee bestaat de kans dat de partij GrL-PvdA als grootste in deze regio voorbij streeft.
FNP (3)
Tjerk Bouwhuis is de FNP-lijsttrekker, terwijl Henk de Boer op plaats twee van de kandidatenlijst staat. Politiek inhoudelijk en procesmatig is de FNP als collegepartij tekort geschoten door Henk de Boer in het voorjaar van 2022 te introduceren als wethouder van de belangrijkste portefeuille: die van Financiën. De Boer heeft namelijk weinig kennis en kunde van dit lastige beleidsterrein. Prolongatie van de FNP-er op deze post in een nieuw college is belachelijk.
Onverwacht, maar daardoor niet onverdiend haalde de FNP in 2022
6 raadszetels. Een herhaling van dat aantal lijkt me onhaalbaar. De partij beschikt over een uitgebalanceerd netwerk in de dorpen, gehuchten en kleinere steden in Súdwest. Maar met 5 te behalen zetels kan Bouwhuis op woensdagavond 18 maart zijn handen dicht knijpen.
VVD (4)
Lijsttrekker Debbie Kruit behoort samen met de vertrekkende Johan Feenstra (Grl-PvdA) tot de twee meest kundige raadsleden in Súdwest. Maar, die kwaliteit biedt geen garantie voor een klinkende verkiezingsuitslag. Bovendien hebben de liberalen in deze regio historisch gezien politiek niet of nauwelijks een dominante rol gespeeld.
Toch zou een helder ondernemingsgeluid van de VVD in de toekomstige coalitie aan de Sneker Marktstraat welkom zijn. Met een toekomstige rol van Kruit als wethouder, in plaats van de falende FNP-er De Boer, wint een nieuw college van CDA, Grl-PvdA aangevuld met de VVD aan kwaliteit. Het is dan wel zaak dat de VVD, die nu 3 zetels heeft, op 18 maart meer zetels haalt dan de FNP.
Gemeentebelangen SWF (5)
Peter Walinga trekt de kar voor Gemeentebelangen SWF. Hij wordt daarbij met name gesteund door de inhoudelijk bekwame Bertus Walsma, die ook op de lijst staat.
De partij behaalde in 2022 3 zetels. Als deze score straks weer wordt behaald, is de vraag. Walinga en Walsma en de vijf andere kandidaat-raadsleden hebben nog veel werk te doen om bij kiezers meer bekendheid te verkrijgen. Indien 2 zetels worden gescoord, is dat al een goed resultaat en maakt Helga Kooijstra haar debuut in de raad.
D66 (6)
Lijsttrekker Luuk Adema kan met de democraten wel eens voor een verkiezingsstunt zorgen in het kielzog van het landelijke succes van Rob Jetten. Daarbij dient te worden aangetekend dat de kiezer in Súdwest tamelijk gematigd is ingesteld en vanuit die – historische – context wordt D66 in de gemeente geen grote partij. Maar als de democraten FNP en VVD op 18 maart verslaan, ligt een eventueel wethouderschap op hem te wachten. Of verschijnt Mirjam Bakker, die eerder wethouder was, dan weer op het politieke toneel?
Nieuw Sociaal (7)
Lijsttrekker Jacoline Engelmoer-Leeuwen is al zeer actief in de campagne en geeft daarbij tot op heden andere kleinere partijen het nakijken. Engelmoer toont duidelijk ambitie en heeft wellicht voor ogen in de volgende coalitie wethouder te worden. Dan zal Nieuw Sociaal toch minimaal 4 zetels dienen te behalen.
Bij de vorige verkiezingen, toen Pieter Greidanus het lijsttrekkerschap niet onverdienstelijk vervulde en de partij in de media ruime aandacht kreeg, bleef Nieuw Sociaal steken op 2 zetels, het waren er overigens bijna 3.
Een nadeel voor Nieuw Sociaal is dat het licht van Pieter Omtzigt is gedoofd en NSC bij de landelijke verkiezingen eind oktober 2025 op 0 zetels bleef steken.
ChristenUnie (8)
Aaldert Bruinsma is lijsttrekker van de CU, gevolgd door nummer 2 Bert Leibbrand. De huidige fractievoorzitter Geartsje Horjus-Vos heeft haar partij de bijna afgelopen raadsperiode niet opvallend voor het voetlicht weten te brengen.
De CU beschikte in de jaren 2018-2022 nog over 2 raadszetels, dat is nu 1 zetel. Lijsttrekker Aaldert Bruinsma mag zeer tevreden zijn als hij de volgende maand zijn debuut kan maken als raadslid. Maar de kans daarop acht ik gering.
Forum voor Democratie (9)
De 28-jarige Barry Bibo is de lijsttrekker van Forum voor Democratie. De kernzin van de campagne luidt: Met een heldere visie en daadkracht werken wij aan een gemeente waar inwoners centraal staan.
Tijdens de nog lopende raadsperiode volgde Bibo de talentvolle Hylke Jellema op, die voor een studie naar de Randstad vertrok. Jellema onthulde tijdens de eerste fase van de autoluwe proef in 2024 dat onder verantwoordelijkheid van wethouder Rietman een maand lang onjuiste gegevens werden ingevoerd in navigatiesystemen en apps om ontwikkelingen van de autoluwe proef tussentijds bij te sturen.
Als de groeiende landelijke populariteit van FvD, de partij telt maar liefst 70.000 leden, doorzet in Súdwest, behoren 2 zetels tot de mogelijkheden op woensdag 18 maart. Die eventuele zetelwinst zal dan vooral aan jongeren te danken zijn, omdat zij zich thuis voelen bij FvD.
PVV (10)
Cees Riezebos is de lijsttrekker voor de PVV, gevolgd door de kandidaat-raadsleden Menno de Vries en Piet Oppedijk. Indien deze laatste in de raad wordt gekozen, heeft Súdwest na het vertrek van PvdA-er Johan Feenstra, weer een financieel specialist in de politieke gelederen.
Het is aannemelijk dat PVV de huidige 2 zetels behoudt. Met een goed geplande campagne in Bolsward en Sneek is een doorgroei naar 3 zetels mogelijk. En in het politieke circuit van Súdwest is reeds bekend dat de partij in Makkum, Witmarsum en Arum er potentieel goed voorstaat.
SP (11)
Carla van der Hoek is de lijsttrekker voor de socialisten. In 2024 stapte ze van GBTL over naar de SP. Het is zeer goed mogelijk dat zij een zetel bemachtigd en in de nieuwe raadsperiode een authentiek links sociaal geluid laat horen in het Bestjoershûs.
Van der Hoek is goed op de hoogte van de sociaaleconomische achterstanden van diverse maatschappelijke groepen. Een tweede zetel ligt voor de SP in het verschiet als de partij stevig campagne voert in de meer kwetsbare wijken van Bolsward en Sneek.
BBB (12)
BBB debuteert met de jonge lijsttrekker Jelmer de Groot in de politieke arena van Súdwest. Met een fris geluid kan BBB in de gemeente 1 zetel afsnoepen van de FNP.
Pieter Jan Scholtanus is de nummer twee van de kandidatenlijst. Hij begon als PvdA-raadslid in 2022 en verliet later deze partij, omdat hij zich niet kon vinden in de nauwere landelijke samenwerking met GroenLinks. Vervolgens ging Scholtanus als onafhankelijk raadslid door met Mooi SWF.
Dit mediapodium zal geregeld verslag doen van de campagne naar de gemeenteraadsverkiezingen van woensdag 18 maart in Súdwest, alsmede de inhoudelijke standpunten van de partijen.
Wiebe Dooper