Zus of Sientje Bakker was negen jaar, toen haar vader Jan Hendrik Bakker in de Sneker Bloednacht door handlangers van de Duitsers in de nacht van 13 op 14 juli 1944 werd doodgeschoten. Ook werden Jan Tekelenburg, Feike van der Heide en Klaas Koelstra vermoord, terwijl gemeentesecretaris Ludolf Rasterhoff een aanslag overleefde.
Het oorlogsdrama heeft me mijn hele leven altijd achtervolgd, zegt ze. Mijn moeder was ontroostbaar tijdens de begrafenis. De koets met de kist was bedolven onder de bloemen. Ik liep tussen mijn twee grote broers in de stoet. Na de brute moord bleef Zus achter met haar moeder en broers, die na de oorlog naar Indië vertrokken. De bakkerij werd gerund door personeel, dat door mijn moeder werd betaald. Het ging om Broodfabriek Stad Sneek aan de Wijde Noorderhorne, een bedrijf dat reeds in 1837 werd opgericht.
Op een bepaalde dag vroegen Duitsers, die als koks werkten in café Leeuwen, aan mijn moeder of gebruik gemaakt kon worden van zout om lekkernijen in de oven te bakken voor de kerst van 1944, aldus Zus. Eén van de koks zei: Frau Meister Bakker kijk niet zo droevig. En: Daarop vertelde mijn moeder over de moord op haar man, waarna de Duitsers haar met etenswaren verwenden.
Ondanks het royale gebaar leed de familie Bakker meestentijds armoede. We haalden eten uit de gaarkeuken bij Tonnema aan het Kleinzand. Ook werd wel 1 pond zout tegen 1 pond vlees met slagerij Stienstra geruild, zegt Zus. Bakkerij de Bakker bakte tijdens de oorlogsjaren hoofdzakelijk roggebrood, omdat de bezetter een bepaalde verdeling aan bakkers in de Waterpoortstad had opgelegd.
Bob Bakker, een van de broers van Zus, ging verplicht als militair – voor zijn nummer – naar Indië. Mede door de dreiging van een Derde Wereldoorlog vertrok hij daarna naar Nieuw-Zeeland. Later bij een bezoek in Sneek liet hij weten het hier te missen, ook miste hij het zeilen in Friesland. Hij woonde in de hoofdstad Wellington en daar was niet alles geweldig, beweert Zus.
Ik ben twee keer bij Bob geweest maar we waren niet zo ‘”praterig’” over de afschuwelijke dood van onze vader. Mijn moeder ging twee keer naar Nieuw-Zeeland. De eerste keer met het schip de Willem Ruys en de tweede keer met het vliegtuig, De eerste keer zou ze er een half jaar blijven, maar dat werden drie maanden. Bob Bakker overleed in 1998 en werd 72 jaar, moeder Geertje Bakker-Hofstra stierf in februari 1967 op 71-jarige leeftijd.
Simon Jakob Bakker, roepnaam Siem, nam uiteindelijk het bakkersbedrijf over. Nog daarvoor vertrok hij ook als militair naar Indië, maar als vrijwilliger. Mijn vader heeft daar een mooie tijd gehad, aldus Jan, de oudste zoon. Uiteindelijk nam zijn vader Siem het bakkersbedrijf over.
Rienk Bakker, de tweede zoon, vertelt dat er ook een onderduikersplek was aan de Wijde Noorderhorne. Dat was een verborgen ruimte in het kolenhok, waarin enkele personen rechtop konden staan achter een wand, waarvoor verfpotten stonden.
Zus Bakker: Altijd gingen we naar de dodenherdenking, ook met de kleinkinderen. Mijn moeder was daarbij altijd zeer verdrietig. Ik heb gezorgd dat de plaquette bij de Martinikerk er kwam in 2007. Voor wat betreft de plaquette ben ik bij burgemeester Brok geweest en heb hem een krantenartikel over de Sneker Bloednacht overhandigd. Eerst ketste het af, maar toen is iemand in de raad opgestaan om het erdoor te krijgen. Een tijdje daarna is het monument van de Indiëgangers ernaast geplaatst. Ik zei tegen mijn man: ‘Ik ga mijn vader een brief schrijven’. Deze heb ik als eerbetoon voorgelezen tijdens de onthulling van het monument.
Zus Bakker had geregeld contact met haar neven Jan, Rienk, Geert en nicht Margreet Bakker. Een keer lusten ze het eten van tante niet en wilden ze aan tafel bij oma, maar die at precies hetzelfde. Ook trok tante Zus geregeld eropuit met neef Jan, omdat het leeftijdsverschil niet bijzonder groot was. Ze maakte uitstapjes naar de Waddeneilanden en aten ijs bij V&D in Leeuwarden.
Wiebe Dooper
Eerder verscheen: